Opening expositie

Posted on 30 mei 2012 by

Onze burgermeester opende een tentoonstelling van een collega van mij. Ik verwachtte een min of meer standaard ‘verplicht woordje’ als opening. Niets van dat was het geval.

Onze burgervader leek verstand te hebben van kunst en had zich verdiept in de denkwijze en het werk van de kunstenaar. De beste man las de speech weliswaar voor, maar hij keek geregeld het publiek aan, en specifiek naar de kunstenaar. Hij had de juiste intonatie en pauzes. Het is een zeer lange man, die zich niet kleiner maakte door onnodig wat gebogen naar het publiek te staan. Hij stond daar stevig, ontspannen en had plezier in wat hij vertelde.  De aanwezigen luisterden geboeid.

Liefhebber
Achteraf vroeg ik de collega hoe hij de burgermeester had kunnen strikken voor de opening. Wat bleek? De burgermeester had al een kunstwerk van hem thuis hangen en was een groot liefhebber van zijn werk. Hij wilde graag deze tentoonstelling openen. Hier lag dus al een belangrijke basis van zijn goede spreken: eerlijke betrokkenheid.

Bevlogen
Spreken heeft met bevlogenheid te maken. Als je dicht bij jezelf blijft, weet waarom je daar staat te spreken, weet wat je wilt overbrengen, kun je dus mooie verhalen vertellen. Hoe groter je betrokkenheid bij het onderwerp, hoe meer je enthousiasme ook authentiek overkomt. Je overtuigt daarmee je publiek. Onze burgermeester overtuigde zijn publiek om nog eens goed naar het teken-/schilderwerk te kijken en ik weet zeker, als het zou moeten, dat het hem zou lukken alle werken te verkopen.

Geplaatst in Communiceren, Overtuigen, Presenteren | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

‘Voorleesles’

Posted on 16 mei 2012 by

Acteur Gijs Scholten van Aschat schreef voor de ‘Week van het Luisterboek 2012’ het geschenk en sprak het in. Hij geeft belangrijke aanwijzingen voor het lezen van een tekst. Deze vullen wij aan met aandacht voor de articulatie en het publiek. Behalve dat deze aanwijzingen belangrijk zijn bij het voorlezen en brengen van je tekst spelen ze vanzelfsprekend ook bij presenteren zonder tekst een belangrijke rol.

1.         Drink van te voren geen koffie
Koffie veroorzaakt een droge mond. Vooral van koffie met melk en suiker ga je smakken. Houd het bij water.

2.         Zit of sta actief
Zit of sta rechtop. In beide situaties betekent dat: het hoofd recht, ontspannen schouders en handen. Zet de voeten stevig op de grond. Deze houding zorgt er voor dat je je adem en stem ontspannen kunt gebruiken.

3.         Vermijd teveel klemtonen
Leg alleen op die woorden de klemtoon die de inhoud kleuren en betekenis geven.

4.         Houd je stem zo laag mogelijk
Een lage stem is een ontspannen stem en klinkt aangenaam. Een lage stem wordt als meer overtuigend ervaren dan een hoge stem.

5.         Ontspan
Door spanning ga je hoog en snel ademen, waardoor je tijdens het spreken adem te kort komt of te veel druk op de stem ontstaat. Dat hoor je. Neem de rust, articuleer duidelijk en bouw voldoende spreekpauzes in.

6.         Stilte is spanning
Stiltes zijn belangrijk. Het effect van stiltes zijn dat het woord of de zin voor of na de stilte extra aandacht krijgt. Stiltes geven rust. Als je iets belangrijks vertelt, moet de luisteraar de kans krijgen dit te verwerken. Eén seconde is al een flinke stilte. Stiltes zorgen ook voor spanning in de opbouw van je verhaal. Een stilte tijdens een presentatie gaat altijd samen met behoud van oogcontact met het publiek, anders wordt het een ongemakkelijke stilte waarbij de mensen denken dat je je tekst kwijt bent.

7.         Adem is alles
‘De adem dient zichzelf aan’. Als het goed is, gaat de adem vanzelf. Adem is heel belangrijk, het voertuig van emotie. Adem is de ziel van een persoon, adem brengt je tot leven. Wanneer sprekers door ontspanning een lage adem ervaren, weten ze ook te genieten van dat moment en kunnen zij zich ook daadwerkelijk betrokken voelen bij hun publiek.

8.         Vergeet je publiek niet
Kruip niet in je leestekst maar richt je tekst naar het publiek. Lees je tekst, kijk je luisteraars aan, vertel het aan hen. Vooral waar de inhoud persoonlijk of belangrijk is.

9.         Articuleer duidelijk
Laat alle klanken, lettergrepen en kleine woordjes goed horen. Articuleer voor in de mond en zorg voor een pittige uitspraak van de afzonderlijke klanken. Behoud tot aan het eind van de zin je duidelijke articulatie en je volume.

Tenslotte
Het is duidelijk dat deze negen adviezen niet los van elkaar te zien zijn. Het een kan niet zonder het ander en het een versterkt ook het ander. In ons boek ‘Interactief presenteren’ hebben we een hoofdstuk gewijd aan expressief en ontspannen spreken. De ondertitel daarvan sluit mooi aan bij dit blog:
Klink als goede muziek in de oren van je publiek.

Geplaatst in Presenteren, Stemgebruik | Tags: , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Presentaties beoordelen

Posted on 27 april 2012 by

Of het nu gaat om middelbaar, hoger of universitair onderwijs, presentaties worden beoordeeld met een punt dat belangrijk is voor het eindcijfer. De diapresentatie (Power Point, Keynote of Prezi) vormt dan een aantoonbaar bewijsstuk dat de leerling/student zich in het onderwerp heeft verdiept. Het presenteren op zich, speelt vaak een (te) kleine rol.

Daarmee wordt de basis gelegd dat presenteren altijd met een diapresentatie moet en dan ook nog een waar alles in staat wat je weet en wilt vertellen.
Enige feedback op het presenteren zelf wordt niet of te weinig gegeven. De leerling/student heeft niet het idee dat hij in dat vakgebied groeit. Hooguit dat hij door schade en schande wijzer wordt.

Buitenland
Dat is ook de kritiek van vele meestersprekers: Amerikanen, Engelsen, Fransen en Italianen kunnen allemaal prachtig praten. Zij hebben een cultuur en een traditie in het onderwijs waarin spreken een belangrijke rol speelt. Amerikanen leren vooral debatteren en pitchen, jezelf ‘verkopen’. Het toepassen van drama en de timing van stiltes laten vallen is bij hen aangeleerd. Ook in Engeland is presenteren een apart vak. Van jongs af aan leren kinderen discussiëren, presenteren, debatteren en oreren. Ze worden in retorica getraind, ze staan stil bij welke vragen er kunnen komen en bereiden de speech uitermate goed voor. Dat geeft al aan hoe belangrijk het spreken in het openbaar in de genoemde landen wordt gevonden. En dit alles zonder het gebruik van een presentatiemiddel.

Goed spreken als doel
Het goed spreken is een doel op zich en niet zoals in Nederland ‘onderdeel van’. In Nederland is mooi en goed spreken geen issue, ‘doe maar gewoon’ en wees jezelf.

Conclusie:
Maak werk van het presenteren zelf. Een presentatiemiddel is ondergeschikt aan de spreker.
[We verwijzen naar ons boek Interactief presenteren, een persoonlijke masterclass, vraag 81 Welke visuele middelen kan ik inzetten]

Geplaatst in Presentatiemiddellen, Presenteren | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Een nette voortuin

Posted on 9 maart 2012 by

Martijn van Dam, kandidaat fractievoorzitter PvdA in gesprek met Pauw en Witteman, krijgt de vraag voorgelegd waarvoor hij passie voelt, waar hij gelukkig of boos van wordt.

Dit refererend aan het gesprek met Wouter Bos de avond daarvoor waarin Bos aangaf waaraan een politiek leider in deze tijd moet voldoen. Bos zei dat het vertrouwen in een politicus in grote mate wordt bepaald door hoe zijn passie zichtbaar is. Waar wordt hij gelukkig van of waar wordt hij boos van? Dit heeft meer overtuigingskracht dan een dichtgetimmerd beleidsmatig plan.

Het antwoord van Martijn op de vraag waar hij boos over wordt, begon als volgt: “Mag ik dat illustreren met een verhaaltje. Toen ik nog kandidaat gemeenteraadslid was in Eindhoven liep ik door een achterstandswijk waar een vrouw haar tuintje aan het bijhouden was. Het enige nette tuintje in de buurt. Op mijn opmerking “Wat ziet uw tuintje er mooi uit” zei zij “Ik woon hier al 40 jaar, het is hier zo’n bende en ik wil het hier netjes houden.” Op mijn vraag of de gemeente dan niets deed vertelde zij “Nee meneer, die hebben deze buurt al lang in de steek gelaten.” “Dat zijn dingen waar ik boos over word. Naast dit soort mensen wil ik staan.” En met dit verhaal maakte hij een voor hem belangrijke waarde duidelijk: “Ik wil dat het fatsoenlijk blijft.”

Van Dam gebruikt hier een concrete persoonlijke beleving, kortom een persoonlijk verhaal, om te illustreren waar hij voor staat. Je kunt in je presentatie zaken duidelijk maken met feiten en argumenten, maar gebruik je een persoonlijk verhaal met dezelfde boodschap, dan is de impact bij je publiek groter en wordt het beter onthouden. Herkenbaarheid en betrokkenheid maken dat mensen naar je luisteren.

In onze masterclass Presenteren met zevenmijlslaarzen vertellen we hoe je een verhaal kunt inzetten om je boodschap boeiend over te dragen en te zorgen dat deze wordt onthouden.

NB.: Klik hier voor interview met Martijn van Dam.

Geplaatst in Presenteren, Storytelling | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Kennis versus deskundigheid

Posted on 1 februari 2012 by

Een spreker wordt gevraagd vanwege zijn kennis en ervaring op een bepaald vakgebied. Dit is een belangrijke basis voor de presentatie, maar mag niet resulteren in een informatiemonoloog en opsomming van feiten.

Zo schrijft Eva Zegger bij haar reactie op onze webpagina ‘boek’:
“….. Als student komt het regelmatig voor dat je in de gelegenheid wordt gesteld om een presentatie bij te wonen van een expert op een interessant vakgebied. Het is dan zo vreselijk jammer als blijkt dat je veel minder hebt opgestoken dan je had gehoopt. De expert vergeet bijvoorbeeld dat het publiek niet bekend is met de basiskennis van zijn onderwerp….. Soms verdwijnen de grote lijnen onder hoeveelheden details. Dan wordt het lastig om zelf de essenties uit een gesproken tekst te destilleren….”

Kennis is niet de rode draad
Daarmee raakt zij de kern waar het in een presentatie om draait, het publiek wil meegenomen worden in het verhaal, wil informatie en geraakt worden. De valkuil waarin een spreker vaak stapt, is zijn verhaal vertellen. Ook al doet hij dit vol passie, voor de luisteraar is lang niet alles vanzelfsprekend. Door die bevlogenheid kan de spreker te veel informatie geven, waardoor de luisteraar de rode draad kwijt raakt en uiteindelijk niets van het betoog onthoudt. Het draait dus niet alleen om het hebben van kennis.

Deskundigheid is ‘vertalen’
De deskundigheid van een spreker zit in het ‘vertalen’ van het onderwerp, zijn kennis, naar het publiek. Deskundigheid is het inzicht in de wereld van de luisteraar. Deskundigheid betekent aansluiten bij de aanwezige kennis en ervaring van het publiek. Deskundigheid is inleven in hun behoeften, wensen en verwachtingen. Vanaf het moment dat een spreker zich verplaatst in een ander, zal zijn verhaal er inhoudelijk anders uitzien. Als de spreker die verbinding legt, ervaart de luisteraar herkenning. Daarmee krijgt niet alleen het publiek, maar ook de spreker de aandacht die hij verdient.

Conclusie:
Alleen door de vertaalslag naar het publiek te maken, wordt kennis overgedragen.
[We verwijzen naar ons boek Interactief presenteren, een persoonlijke masterclass, vraag 8 Hoe kom ik op dezelfde golflengte als mijn publiek

Geplaatst in Presenteren, Vakkennis | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Waarom film je de voeten?

Posted on 25 januari 2012 by

Voor een individuele coaching gebruik ik de trainingsruimte van een bevriende ondernemer inclusief zijn apparatuur. Bij het klaarzetten van de apparatuur begrijpt hij niet dat ik een grote afstand nodig heb tussen de videocamera en het presentatiepunt. Ik vertel dat als iemand presenteert ik hem of haar van top tot teen moet kunnen filmen. Hij kijkt me verbaasd aan: “Waarom film je de voeten?”

Bij het kiezen van een trainingsruimte kijk ik altijd of de ruimte groot genoeg is zodat de deelnemers kunnen lopen tijdens het spreken en om goed te kunnen filmen. Ook al gaat het om een individuele coaching. Dus ook voor deze sessie test ik de videocamera op beeld en geluid, zodat ik de persoon er volledig opkrijg. De ondernemer reageert: “Het gaat toch om het verhaal”. Dat ik de voeten in beeld wil hebben, begrijpt hij niet.

Standpunt
Als iemand presenteert neemt hij zowel letterlijk, als figuurlijk een standpunt in. Met dit laatste bedoel ik het inhoudelijke en intentionele standpunt in de presentatie: waar staat iemand voor en is dat in de presentatie merkbaar? Bij het letterlijke standpunt gaat het erom dat de spreker juist als hij de belangrijkste zaken uit zijn presentatie vertelt, stil staat. En meer dan dat, namelijk dat hij op dat moment rechtop, met het gewicht op beide voeten, midden voor zijn publiek staat en iedereen aankijkt.
Denk aan uitspraken als: ‘Dat staat als een huis’; ‘Hij staat voor zijn zaak’; ‘Waar sta jij voor?’ Gekoppeld aan oogcontact en zichtbaar zijn voor iedereen maak je met je woorden een overtuigende en stevige indruk.
Vandaar dat ik ook de voeten film.

Conclusie:
Geaard staan is zichtbaar aan de voeten en daarmee is ook de stevigheid van het standpunt zichtbaar.
[We verwijzen naar ons boek Interactief presenteren, een persoonlijke masterclass, vraag 46 Wat is een goede lichaamshouding als ik presenteer]

Geplaatst in Non-verbale communicatie | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Driekoningenspel

Posted on 16 januari 2012 by

Met veel plezier en aandacht heb ik dit weekend naar het Driekoningenspel gekeken, opgevoerd door leerkrachten en ondersteunend personeel van de Vrije school in Nijmegen. De tekst van het toneelstuk was in het Oudnederlands. Geen eenvoudige opdracht om dan een geloofwaardige tekstbeleving en goede dictie aan de dag te leggen.

De aankleding was sober en functioneel. Het gebruik van het podium en de afwisseling tussen statisch en dynamisch brachten rust en afwisseling. Niets leidde af van de inhoud. De spelers bleken goed in staat geen opsommingen van woorden te laten horen en de tekst niet af te raffelen. De tekst werd duidelijk gesproken en met de juiste intonatie en emotie gebracht. Stuk voor stuk hadden ze zich de inhoud eigen gemaakt, waardoor de tekst vanzelfsprekend en overtuigend overkwam. Als luisteraar ervoer je dat de spelers contact hadden met de tekst, contact met zichzelf, contact met elkaar, contact met de omgeving. Wat is het dan een plezier om te kijken en te luisteren.

Presentatiecoach
Als presentatiecoach kijk ik naar zulke voorstellingen met twee petten op. Met de eerste pet op wil ik genieten en geboeid en vermaakt worden. Met de tweede kijk ik naar de presentaties. Met name het gebruik van geconcentreerde aandacht, geaard staan, pauzes, ruime natuurlijke gebaren vielen bij dit spel positief op. Complimenten voor dit gezelschap, waarmee zij het juiste voorbeeld geven aan hun leerlingen. Met deze taal- en presenteervaardigheden kun je ook boeiende presentaties neerzetten.

Oefening baart kunst
Onder andere op de Vrije School speelt het culturele aspect, waaronder toneel en spreken valt, een grote rol. Als je dus al vroeg in het onderwijs veel aandacht besteedt aan het vertellen van verhalen en presenteren, doen leerlingen jarenlang ervaring hierin op. Leren ze wat het is om een verhaal boeiend voor een groep te vertellen, weten ze welke voorbereiding dat vergt en ervaren ze hoe het is om de aandacht van anderen te krijgen. Zo wordt het een tweede natuur je ideeën en projecten aan een breder publiek duidelijk over te brengen.

Geplaatst in Non-verbale communicatie, Presenteren, Stemgebruik | Tags: , , , , , , , , | Een reactie plaatsen